Vadeli işlem, risk, maliyet ve doğrulama kavramları — vaatsiz, kısa ve dürüst tanımlarla. Her terimin yanında MSTrade'in o kavramı nasıl kullandığı ayrıca yazar.
Bir varlığı bugünden belirlenen koşullarla alıp satma sözleşmesi. Kripto vadeli işlemlerinde coin'in kendisine sahip olmazsınız; fiyat hareketi üzerine pozisyon alırsınız. Kaldıraç kullanılabildiği için hem kazanç hem kayıp, yatırılan teminattan büyük olabilir.
Long, fiyatın yükseleceği beklentisiyle alınan pozisyondur; short, düşeceği beklentisiyle. Vadeli piyasada ikisi de aynı kolaylıkla açılır — düşen piyasada da pozisyon almak mümkündür, ama düşüş beklentisi de en az yükseliş beklentisi kadar yanılabilir.
Teminatınızdan büyük pozisyon açmayı sağlayan çarpan. 5x kaldıraç, 100$ teminatla 500$'lık pozisyon demektir: fiyat %1 oynadığında teminatınız %5 oynar. Kaldıraç kazancı değil, HAREKETİ büyütür — yönü yanlışsa kaybı da aynı oranda büyütür.
MSTrade'de: Varsayılan profillerde kaldıraç düşük tutulur (2-3x); geniş stoplu stratejide yüksek kaldıraç likidasyona kısa yoldur. Ayarlar sayfası kaldıraç tavanını paket kapsamına göre sınırlar.
Pozisyonu açık tutmak için kilitlenen para. Pozisyon aleyhinize gittikçe teminatın karşılama gücü azalır; yetersiz kalırsa borsa pozisyonu zorla kapatır (likidasyon). Cross marjda tüm bakiye ortak teminattır, isolated'da yalnızca o pozisyona ayrılan kısım.
Teminatın pozisyon zararını karşılayamaz hâle gelmesi üzerine borsanın pozisyonu ZORLA kapatması. Likidasyonda kayıp genellikle teminatın tamamına yakındır ve stop-loss'tan farklı olarak fiyatı siz seçmezsiniz. Kaldıraç yükseldikçe likidasyon fiyatı girişe yaklaşır.
MSTrade'de: Motor, stop mesafesini ve kaldıracı birlikte değerlendirir; likidasyon mesafesi stop'tan yakınsa emir zaten reddedilir (korelasyon ve likidasyon kapıları).
İlgili:Marj / Teminat (margin)Kaldıraç (leverage)Stop-Loss (SL)
Sürekli vadeli sözleşmelerde long ve short taraflar arasında periyodik (genelde 8 saatte bir) el değiştiren ödeme. Oran pozitifken long'lar short'lara öder; negatifken tersi. Günlerce açık kalan pozisyonda funding, kâr/zararın görünmez ama birikimli bir kalemidir.
MSTrade'de: Swing profili funding bütçesi kapısı kullanır: beklenen funding maliyeti işlem beklentisini aşıyorsa giriş açılmaz. Walk-forward ölçümleri funding DAHİL koşulur — 8 Ağustos doğrulaması funding öderken bile pozitifti.
Zarar belirli bir seviyeye ulaştığında pozisyonu otomatik kapatan emir. Stop bir yenilgi değil, bir sonraki işlem için sermayeyi koruma bedelidir. Stop'suz pozisyon, kaybın sınırını piyasanın insafına bırakmaktır.
MSTrade'de: MSTrade stopsuz pozisyon açmaz. Manuel işlemde bile stop ya motora bırakılır ya elle girilir; 'stopsuz' seçeneği yalnızca demo modda ve açık uyarıyla vardır.
İlgili:Take-Profit (TP)ATR (Average True Range)Risk yüzdesi (işlem başına)
Kâr belirli bir seviyeye ulaştığında pozisyonu otomatik kapatan emir. Kısmi TP, pozisyonun bir bölümünü erken kapatıp kalanını trend sürerken taşımayı sağlar.
İlgili:Stop-Loss (SL)R katsayısı
Tek bir işlemin stop'a takılması hâlinde kaybedilecek sermaye oranı. %1 risk, 1000$'lık hesapta işlem başına en fazla 10$ kayıp demektir. Pozisyon büyüklüğü buradan türetilir: miktar = risk tutarı / stop mesafesi. Profesyonel pratikte işlem başına %1-2 üst sınır kabul edilir.
MSTrade'de: Pozisyon boyutu her zaman risk yüzdesinden hesaplanır; 'ne kadar alayım' sorusunu kullanıcı değil formül yanıtlar. Rehber: Pozisyon Boyutu — Hayatta Kalmanın Matematiği.
İlgili:Stop-Loss (SL)Günlük zarar limiti (circuit breaker)R katsayısı
Bir günde kaybedilebilecek toplam sermaye oranının üst sınırı. Limit dolduğunda sistem o gün yeni işlem açmayı durdurur. Amacı matematiksel olduğu kadar psikolojiktir: kayıplı günde 'acısını çıkarma' döngüsünü makine keser, çünkü insan kesemez.
MSTrade'de: Motor tarafında uygulanır (gerçekleşen + açık zarar birlikte sayılır); portföy sayfasındaki risk zarfı, limitin ne kadarının kullanıldığını gösterir.
İlgili:Risk yüzdesi (işlem başına)Drawdown (tepe-dip erimesi)
Sermayenin ulaştığı tepeden sonraki en derin düşüş. %20 drawdown, 1000$'a çıkmış hesabın 800$'ı görmesi demektir. Her sistemin drawdown'u vardır; soru 'olacak mı' değil 'ne kadar derin ve ne kadar uzun' sorusudur. Kayıptan dönüş asimetriktir: %50 kaybı telafi etmek %100 kazanç ister.
MSTrade'de: Karnede ve walk-forward raporlarında maksimum drawdown her zaman yazılır; rehberlerde 'buna dayanamayacaksanız bu profili kullanmayın' uyarısı tasarım gereğidir.
İlgili:Günlük zarar limiti (circuit breaker)Profit Factor (PF)
Bir işlemin sonucunu, alınan riske oranla ifade eden birim. 1R = stop'a takılınca kaybedilecek tutar. +2R kapanan işlem, riskin iki katı kazandırdı demektir. R dili, farklı büyüklükteki işlemleri karşılaştırılabilir kılar ve 'kaç dolar' yerine 'kaç risk birimi' diye düşündürür.
Aynı anda açık pozisyonların aynı olaydan birlikte zarar görme ihtimali. Kripto piyasasında çoğu coin BTC ile yüksek korelasyonludur: beş farklı coinde long, çoğu zaman TEK bir pozisyonun beş katı büyüklüğüdür — çeşitlendirme değil, gizli yoğunlaşmadır.
MSTrade'de: Aynı yön tavanı ve korelasyon kalkanı bu yüzden vardır: motor, aynı yönde açılabilecek pozisyon sayısını sınırlar.
İlgili:Risk yüzdesi (işlem başına)Drawdown (tepe-dip erimesi)
Taker, emir defterindeki mevcut fiyatı kabul edip anında işlem yapan taraftır; maker, deftere bekleyen emir koyup likidite sağlayandır. Borsalar maker'a daha düşük komisyon uygular. Fark küçük görünür ama yüksek işlem frekansında birikir.
MSTrade'de: Varsayılan ölçümler taker komisyonuyla yapılır — gösterilen sonuçlar iyimser maker varsayımına yaslanmaz. Maker girişi ayrı bir ayardır ve açıkça işaretlenir.
En iyi alış ile en iyi satış fiyatı arasındaki fark. Her işlem, makasın yarısını görünmez maliyet olarak öder. İnce (likiditesi düşük) coinlerde makas geniştir ve strateji kârını sessizce yer — sinyalin en parlak göründüğü coinler çoğu zaman makası en geniş olanlardır.
MSTrade'de: Her coine KENDİ canlı ölçülen makası uygulanır; tek ortalama makas varsayımı bilerek kullanılmaz. Radar'ın maliyet kapısı, makası stop mesafesine oranlar.
İlgili:Maker / TakerSlipaj (slippage)maliyet_R (maliyetin riske oranı)
Emrin beklenen fiyat yerine daha kötü bir fiyattan gerçekleşmesi. Piyasa emirlerinde ve hızlı hareketlerde kaçınılmazdır; büyük pozisyon, ince defterde kendi fiyatını aleyhine iter. Backtest'te slipajı yok saymak, gerçekte var olmayan bir kârı raporlamaktır.
MSTrade'de: Simülasyonlar slipaj kalemini ayrıca hesaplar ve raporlar.
İlgili:Makas (spread)Maker / Taker
Gidiş-dönüş işlem maliyetinin stop yüzdesine oranı: her işlemin, SONUCUNDAN BAĞIMSIZ olarak ödediği risk-birimi vergisi. Dar stop = büyük pozisyon = büyük komisyon olduğu için, hızlı stratejiler yapısal olarak yüksek vergi öder. 5 dakikalık grafikte bu vergi işlem başına ~0.30R'ye çıkar — hiçbir gerçek edge bunu uzun vadede taşıyamaz.
MSTrade'de: Bu ürünün kurucu bulgusudur ve dört maliyet kapısının matematiği budur: maliyet_R eşiği aşan işlemler açılmadan reddedilir. Karnede en yavaş profilin birinci olması tesadüf değildir.
İlgili:Makas (spread)Risk yüzdesi (işlem başına)Beklenti (expectancy)
Bir stratejiyi geçmiş veride çalıştırıp nasıl sonuç vereceğini ölçme. Gerekli ama tek başına yetersizdir: geçmişe bakarak kural seçen herkes, farkında olmadan geçmişe uydurur. Komisyonsuz, slipajsız veya 'bugünün popüler coinleriyle' yapılan backtest, ölçüm değil pazarlamadır.
MSTrade'de: Laboratuvar, canlı motorla AYNI kodu çağırır; komisyon, slipaj ve funding dahildir. Yine de backtest bir İDDİADIR — doğrulama walk-forward'ın işidir.
İlgili:Walk-forward doğrulamasıOOS (out-of-sample / örneklem dışı)Aşırı uyum (overfitting)
Veriyi dilimlere bölüp parametreyi yalnızca eğitim diliminde seçme ve HİÇ GÖRÜLMEMİŞ sonraki dilimde ölçme; bunu pencere kaydırarak tekrarlama. Geçmişe uydurmayı elemenin standart yoludur. Bir kez koşulur ve sonucu bağlayıcıdır — 'istediğim cevabı alana kadar test' (p-hacking), edge değil aranan cevabı bulur.
MSTrade'de: Projedeki en yüksek kanıt standardı. Sonuç dosyası üründe her profilin altında etiket olarak görünür; geçemeyen profil 'REDDEDİLDİ' etiketiyle üründe KALIR — silinmez, gizlenmez.
İlgili:OOS (out-of-sample / örneklem dışı)BacktestSağ kalan yanlılığı (survivorship bias)
Parametre seçiminde HİÇ kullanılmamış veri dilimi. Bir stratejinin gerçek sınavı OOS sonucudur; eğitim verisindeki parlak sonuç yalnızca ezber olabilir. OOS işlem sayısı küçükse sonuç gürültüye açıktır — geçse bile temkinli okunur.
Kuralların, piyasanın yapısını değil geçmiş verinin tesadüflerini ezberlemesi. Belirtileri: çok parametre, geniş tarama ızgarası, eğitimde parlak / yeni veride çökük sonuç. Yeterince kombinasyon denenirse hiçbir edge'i olmayan strateji bile bir sınavı geçer.
MSTrade'de: Parametre ızgaraları bilerek KÜÇÜK tutulur (8-12 kombinasyon) ve komşu parametrelerin de kârlı olduğu plato aranır — tek sivri zirve, ezberin imzasıdır.
İlgili:Walk-forward doğrulamasıOOS (out-of-sample / örneklem dışı)
Ölçüm evrenini bugün hayatta olanlardan seçme hatası. 'Bugünün en likit 30 coini' listesi, tam da ölçüm dönemini çökmeden atlatmış coinlerdir — onları seçmek, geleceği bilerek seçmektir. Bu yanlılık en çok trend takipçisi stratejileri parlatır.
MSTrade'de: Yansız evren kuralı: coinler pencerenin BAŞINDAKİ hacme göre seçilir. Bu ürün kendi kazananını bu testle bir kez düşürdü ve o dersi README'de saklıyor.
Toplam brüt kârın toplam brüt zarara oranı. PF 1.0 başabaş demektir; 1.2-1.5 sağlıklı bir aralıktır. Tek başına yeterli değildir: az sayıda işlemden ya da tek şanslı coinden gelen yüksek PF, dayanıklılık değil gürültüdür.
İlgili:Beklenti (expectancy)Drawdown (tepe-dip erimesi)Konsantrasyon testi
İşlem başına ortalama sonuç: (kazanma oranı × ortalama kazanç) − (kaybetme oranı × ortalama kayıp). Pozitif beklenti, sistemin uzun vadede işlem başına para kazandırdığı anlamına gelir — kazanma oranı %50'nin altında olsa bile. Maliyetler düşülmeden hesaplanan beklenti anlamsızdır.
MSTrade'de: Walk-forward kabul kapısı, benimsenen parametre setinin işlem başına beklentisini eşikle karşılaştırır.
İlgili:Profit Factor (PF)R katsayısımaliyet_R (maliyetin riske oranı)
Kârın kaynağını sorgulama: en iyi birkaç sembol çıkarıldığında sonuç hâlâ pozitif mi? Kâr iki şanslı coinden geliyorsa strateji kazanmamıştır — o iki coin kazanmıştır ve gelecekte orada olmayabilirler.
MSTrade'de: Karnede 'en iyi 2 sembol çıkınca' sütunu bu testtir; geçemeyen profiller etiketleriyle görünür.
İlgili:Profit Factor (PF)Sağ kalan yanlılığı (survivorship bias)
Fiyatın son dönemdeki ortalama hareket genişliği — piyasanın 'normal adımı'. Stop ve hedef mesafelerini sabit yüzde yerine ATR katlarıyla koymak, seviyeleri coinin kendi oynaklığına ölçekler: sakin coinde dar, oynak coinde geniş.
MSTrade'de: Profillerin stop/hedef mesafeleri ATR katsayısıyla tanımlanır (örn. SL 2.0×ATR); 'manuel SL yüzdesi' ayarı ise sabit yüzdedir ve ATR'den bağımsızdır.
Fiyatın dalgalanma şiddeti. Yüksek volatilite hem fırsatın hem riskin büyümesidir: hareket çoktur ama stop'lar daha kolay taranır ve pozisyon boyutu aynı riskte küçülmelidir. Volatiliteye göre ölçeklenmeyen sabit kurallar, sakin ve fırtınalı piyasada aynı anda doğru olamaz.
Piyasanın içinde bulunduğu genel davranış hâli: yükseliş trendi, düşüş trendi, yatay sıkışma, yüksek oynaklık. Aynı strateji farklı rejimlerde farklı sonuç verir; rejimi yok saymak, her havada aynı kıyafeti giymektir.
MSTrade'de: BTC rejimi motor tarafından sınıflanır ve profillere bağlam olarak verilir; bazı profiller ters rejimde girişleri tümden kapatır. Rehber: Piyasa Rejimleri — MST'nin Hava Durumu Raporu.
Gerçek para göndermeden, gerçek piyasa verisiyle ürünü kullanma hâli. İyi bir demo, ürünün pazarlaması değil provasıdır: aynı kurallar, aynı kapılar, aynı raporlar — yalnızca para sahte.
MSTrade'de: Varsayılan mod demodur ve SÜRE SINIRI YOKTUR. Canlı para ayrı bir kilidin arkasındadır ve o kilit kapalı gelir. Demo'da kazanılan güven değil, öğrenilen disiplin transfer edilir.
İlgili:Canlı para kilidi
Gerçek borsa hesabında emir gönderimini kapalı tutan, ancak bilinçli ve açık bir kararla açılabilen güvenlik mekanizması. Yazılımda 'yanlışlıkla canlıya geçmek' diye bir kaza sınıfı vardır; kilit o sınıfı yok eder.
MSTrade'de: Ürün canlı emir gönderimi KAPALI olarak dağıtılır; eksik ya da bozuk yapılandırma her zaman demoya düşer (fail-safe). Kilidi yalnızca hesap sahibi, ortam başına açar.
Tek eylemle botu durdurup açık pozisyonları kapatan panik düğmesi. Otomasyon güveni, 'her an durdurabilirim' bilgisinden gelir; durdurulamayan otomasyon, otomasyon değil rehinedir.
MSTrade'de: ACİL DURDUR üst çubukta her ekranda görünür, onay ister ve kapanışın gerçekleştiğini borsadan teyit eder — 'emir gönderildi' ile 'pozisyon kapandı' aynı şey değildir.
İlgili:Canlı para kilidiGünlük zarar limiti (circuit breaker)
Piyasayı sürekli tarayıp işlem adaylarını eleyen katman. İyi bir tarayıcının işi fırsat ÜRETMEK değil, kötü zeminleri ELEMEKTİR: kalan adaylar strateji kurallarına ancak ondan sonra gider.
MSTrade'de: Radar eleme gerekçesini saklamaz: bir sembolün neden listede olduğu (ya da olmadığı) skor ve maliyet kararıyla birlikte yazılır. Rehber: Radar — Hangi Sembol Bugün Oynanabilir?
MSTrade'in strateji birimi: sinyal kuralları + risk çerçevesi + ritim (zaman dilimi) tek pakette. Profiller aynı ölçüm disiplinine tabidir ve karneleri — kaybedenler dahil — üründe açık durur.
MSTrade'de: 10 profil vardır; her birinin ölçülmüş karnesi ve (varsa) walk-forward etiketi kendi kartında yazar. Varsayılan profil, ölçümde kaybeden bir strateji olamaz — bu kural testle kilitlidir.
Gerçek işlem, bakiye veya kazanç OLMAYAN; ürünü anlatmak için kurgulanmış sayı ve senaryoların yasal etiketi. Temsilî veriyi gerçekmiş gibi sunmak yalnızca etik bir kusur değil, yatırım mevzuatı açısından da bir sınır ihlalidir.
MSTrade'de: Pazarlama yüzeyindeki her kurgu sayı bu etiketi taşır; ürün, imzalı telemetri olmadan canlı performans rakamı YAYINLAMAZ.
Bu sözlük eğitim amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir ve hiçbir tanım kâr garantisi ima etmez. Daha geniş anlatım için açık rehberler ve akademi.